Besin alerjisi, intoleransı ve hassasiyeti

Üç kavram günlük dilde birbirinin yerine kullanılıyor ama mekanizmaları farklı. Fark, tedavi ve risk açısından önemli.

Besin alerjisi

Bağışıklık sisteminin bir gıda proteinini tehdit sanıp yanıt üretmesi. IgE aracılı olanlarda tepki dakikalar içinde başlıyor.

Belirtiler: kaşıntı, kurdeşen, dudak ve yüzde şişme, kusma, nefes darlığı. Ağır formu olan anafilaksi hayati risk taşıyor ve acil müdahale gerektiriyor.

Miktar: çok küçük miktar bile tepki başlatabiliyor.

En yaygın alerjenler: süt, yumurta, yer fıstığı, ağaç yemişleri, buğday, soya, balık ve kabuklu deniz ürünleri.

Besin intoleransı

Bağışıklık sistemi devrede değil. Sorun sindirimde: vücut o gıdayı parçalayacak enzimi yeterince üretmiyor.

En bilinen örnek laktoz intoleransı — laktaz enziminin yetersizliği.

Belirtiler: şişkinlik, gaz, karın ağrısı, ishal. Saatler içinde başlıyor.

Miktar: önemli. İntoleransı olan çoğu kişi küçük miktarları sorunsuz tolere edebiliyor.

Besin hassasiyeti

En bulanık kategori. Alerji testleri negatif çıkıyor, enzim eksikliği de yok, ama kişi belirli bir gıdadan sonra rahatsızlık yaşıyor.

Glutene karşı çölyak dışı hassasiyet bu grupta anılıyor. Mekanizması tam olarak anlaşılmış değil ve araştırmalar sürüyor.

Nasıl ayırt edilir?

Kendi kendine tanı koymak yaygın ve riskli. Gereksiz eliminasyon, besin çeşitliliğini daraltıp başka eksikliklere yol açabiliyor.

Doğru yol: bir hekime başvurmak. Alerji için kan ve deri testleri, çölyak için özel kan testleri, intolerans için nefes testleri kullanılıyor. Eliminasyon diyeti de bir uzman gözetiminde uygulanıyor.

Günlük tutmak

Hekime giderken en işe yarayacak şey: iki hafta boyunca ne yediğini ve ne zaman rahatsızlık hissettiğini kaydetmek. Bu kayıt tanı sürecini belirgin biçimde kısaltıyor.

Glutensiz geçiş için bu yazımıza bakabilirsin.