Gluten; buğday, arpa ve çavdarda bulunan bir protein grubu. Glutensiz beslenme çölyak hastalığı olanlar için tıbbi bir zorunluluk; diğerleri için bir tercih.
Önce şunu netleştir
Glutensiz beslenmeye geçmeden önce çölyak testi yaptırmak gerekiyor. Sebep pratik: testler ancak gluten tüketiliyorken doğru sonuç veriyor. Önce diyeti bırakıp sonra test yaptırırsan sonuç yanıltıcı çıkıyor.
Nerede gluten var?
- Buğday, arpa, çavdar ve bunlardan yapılan her şey
- Bulgur, irmik, kuskus
- Bira, malt
- Beklenmedik yerler: soya sosu, bazı salça ve hazır soslar, işlenmiş et ürünleri, bazı baharat karışımları
Yulaf doğal olarak gluten içermiyor ama aynı tesiste işlendiği için çoğu zaman bulaşma taşıyor. Çölyak varsa "glutensiz sertifikalı yulaf" gerekiyor.
Glutensiz alternatifler
- Pirinç, karabuğday, kinoa, darı
- Mısır
- Baklagil unları: nohut, mercimek
- Badem ve hindistan cevizi unu
En yaygın iki tuzak
1. "Glutensiz" sağlıklı demek değil. Glutensiz paketli ürünlerin çoğunda dokuyu tutturmak için nişasta ve şeker oranı yüksek tutuluyor. Etiketi okumak gerekiyor.
2. Lif kaybı. Tam tahıllar çıkarıldığında lif alımı düşüyor. Baklagiller, kinoa, sebze ve tohumlarla bu açığı kapatmak gerekiyor.
Geçişi kolaylaştırmak
- Bir seferde tüm mutfağı değiştirmek yerine tek bir öğünden başla.
- Doğal olarak glutensiz olan yemeklerle başla — çoğu Türk mutfağı yemeği zaten glutensiz.
- Etiket okumayı alışkanlık hâline getir.
Çölyak dışı gluten hassasiyeti tartışması için besin alerjisi, intoleransı ve hassasiyeti yazımıza bakabilirsin.
